تبلیغات
سایت تخصصی شعر«شعر کهن و شعر نو» - زندگی نامه ی حافظ شیرازی
درباره وبلاگ

آرشیو

آخرین پستها

پیوندها

نویسندگان

نظرسنجی

آمار وبلاگ

Admin Logo
themebox

زندگی نامه ی حافظ شیرازی

خواجه شمس‌الدین محمد، حافظ شیرازی، یكی از بزرگ‌ترین شاعران نغزگوی ایران و از گویندگان بزرگ جهان است كه در شعرهای خود «حافظ» تخلص نموده‌است. در غالب مأخذها نام پدرش را بهاءالدین نوشته‌اند و ممكن است بهاءالدین _علی‌الرسم_ لقب او بوده‌باشد.
محمد گلندام، نخستین جامع دیوان حافظ و دوست و همدرس او، نام و عنوان‌های او را چنین آورده‌است: مولاناالاعظم، المرحوم‌الشهید، مفخرالعلماء، استاد نحاریرالادباء، شمس‌المله‌والدین، محمد حافظ شیرازی.
تذكره‌نویسان نوشته‌اند كه نیاكان او از كوهپایه‌ اصفهان بوده‌اند و نیای او در روزگار حكومت اتابكان سلغری از آن جا به شیراز آمد و در این شهر متوطن شد. و نیز چنین نوشته‌اند كه پدرش «بهاءالدین محمد» بازرگانی می‌كرد و مادرش از اهالی كازرون و خانه‌ی ایشان در دروازه كازرون شیراز، واقع بود.
ولادت حافظ در ربع قرن هشتم هجری در شیراز اتفاق افتاد. بعداز مرگ بهاءالدی، پسران او پراكنده شدند ولی شمس‌الدین محمد كه خردسال بود با مادر خود، در شیراز ماند و روزگار آن‌دو، به تهیدستی می‌گذشت تا آن‌كه عشق به تحصیل كمالات، او را به مكتب‌خانه كشانید و به تفصیلی كه در تذكره‌ی میخانه آمده‌است، وی چندگاهی ایام را بین كسب معاش و آموختن سواد می‌گذرانیدو بعداز آن زندگانی حافظ تغییر كرد و در جرگه‌ی طالبان علم درآمد و مجلس‌های درس عالمان و ادیبان زمان را در شیراز درك كرد و به تتبع و تفحص در كتاب‌های مهم دینی و ادبی از قبیل: كشاف زمخشری، مطالع‌الانوار قاضی بیضاوی، مفتاح‌العلوم سكاكی و امثال آن‌ها پرداخت.
محمد گلندام، معاصر و جامع دیوانش، او را چندین‌بار در مجلس درس قوام‌الدین ابوالبقا، عبدالله‌بن‌محمودبن‌حسن اصفهانی شیرازی (م772هـ ق.) مشهور به ابن‌الفقیه نجم، عالم و فقیه بزرگ عهد خود دیده و غزل‌های او را در همان محفل علم و ادب شنیده‌است.
چنان‌كه از سخن محمد گلندام برمی‌آید، حافظ در دو رشته از دانش‌های زمان خود، یعنی علوم شرعی و علوم ادبی كار می‌كرد و چون استاد او، قوام‌الدین، خود عالم به قراآت سبع بود، طبعاً حافظ نیز در خدمت او به حفظ قرآن با توجه به قرائت‌های چهارده‌گانه (از شواذ و غیر آن) ممارست می‌كرد و خود در شعرهای خویش چندین‌بار بدین اشتغال مداوم به كلام‌الله اشاره نموده‌است:
عشقـت رسد به فریاد ارخود به‌سان حـافظ قـرآن ز بـر بخوانی با چـارده روایت
یا
صبح‌خیزی و سلامت‌طلبی چون حافظ هرچه كردم همه از دولت قرآن كردم

و به تصریح تذكره‌نویسان اتخاذ تخلص «حافظ» نیز از همین اشتغال، نشأت گرفته‌است.
شیراز، در دوره‌ای كه حافظ تربیت می‌شد، اگرچه وضع سیاسی آرام و ثابتی نداشت لیكن مركزی بزرگ از مركزهای علمی و ادبی ایران و جهان اسلامی محسوب می‌گردید و این نعمت، از تدبیر اتابكان سلغری فارس برای شهر سعدی و حافظ فراهم‌آمده‌بود. حافظ در چنین محیطی كه شیراز هنوز مجمع عالمان و ادیبان و عارفان و شاعران بزرگ بود،با تربیت علمی و ادبی می‌یافت و با ذكاوت ذاتی و استعداد فطری و تیزبینی شگفت‌انگیزی كه داشت، میراث‌دار نهضت علمی و فكری خاصی می‌شد كه پیش‌از او در فارس فراهم‌آمد و اندكی بعداز او به نفرت گرایید.
حافظ از میان امیران عهد خود چند تن را در شعرش ستوده و یا به معاشرت و درك صحبت آن‌ها اشاره كرده‌است، مانند: ابواسحق اینجو (مقتول به سال 758هـ ق.)، شاه‌شجاع (م786هـ.ق.)، و شاه‌منصور (م795هـ.ق.) و در همان‌حال با پادشاهان ایلكانی (جلایریان)كه در بغداد حكومت داشتند نیز مرتبط بود و از آن میان سلطان احمدبن‌شیخ‌اویس (784-813هـ. ق.) را مدح كرد. از میان رجال شیراز، از حاجی قوام‌الدین حسن تمغاچی (م754هـ ق.) در شعرهای خود یاد كرده و یك‌جا هم از سلطان غیاث‌الدین‌بن‌سلطان سكندر، فرمانروای بنگال هنگامی كه شهرت شاعرنوازی سلطان محمود دكنی (780-799هـ ق.) و وزیرش میرفیض‌الله انجو به فارس رسید، حافظ راغب دیدار دكن گشت و چون پادشاه بهمنی هند و وزیر او را مشتاق سفر خود به دكن یافت، از شیراز به "هرموز" رفت و در كشتی محمودشاهی كه از دكن آمده‌بود، نشست اما پیش‌از روانه‌شدن كشتی، باد مخالف وزیدن گرفت و شاعر كشتی را _ظاهراً به‌قصد وداع با بعضی از دوستان در ساحل هرموز، اما در واقع از بیم مخاطرات سفر دریا_ ترك گفت و این غزل را به میرفیض‌الله انجو فرستاد و خود به شیراز رفت:

دمی با غم به‌سر بردن جهان یك‌سر نمی‌ارزد به مـی بفروش دلق ما كزین بهتر نمی‌ارزد

یك‌بار حافظ از شیراز به یزد _كه در دست شعبه‌ای از شاهزادگان آل‌مظفر بود_ رفت ولی خیلی زود از اقامت در «زندان سكندر» خسته‌شد و در غزلی بازگشت خود را به فارس بدین‌گونه آرزو كرد:
دلم از وحشت زندان سكندر بگرفت رخت برتندم و تا ملك سلیمان بروم
(هرچند كه عده‌ای سبب به یزد رفتن حافظ را تبعید وی در دوران دوم حكومت شاه‌شجاع به مدت 22ماه دانسته‌اند.)
وفات حافظ به سال 792 هجری اتفاق افتاد. تو دارای زن و فرزتدان بود. چندبار در شعرهای حافظ، به اشاراتی كه به مرگ فرزند خود دارد بازمی‌خوریم و از آن‌جمله است این دو بیت:
دلا دیـدی كه آن فـرزانه فـرزند چه دید اندر خم این طاق رنگین
بـه‌جای لوح سیمین در كنـارش فلك بر سر نهـادش لـوح سیمین
درباره‌ی عشق او به دختری «شاخ‌نبات»نام، افسانه‌هایی رایج است و بنابر همان داستان‌ها، حافظ آن دختر را به عقد مزاوجت درآورد. گروهی نیز شاخ‌نبات را معشوق معنوی و روحانی، عده‌ای نیز شاخ‌نبات را استعاره‌ای از قریحه‌ی شاعری و گروهی دیگر استعاره از كلك و قلم دانسته‌اند.)
حافظ مردی بود ادیب، عالم به دانش‌های ادبی و شرعی و مطلع از دقیقه‌های حكمت و حقیقت‌های عرفان.
استعداد خارق‌العاده‌ی فطری او به وی مجال تفكرهای طولانی، همراه با تخیل‌های بسیار باریك شاعرانه می‌داد و او جمیع این موهبت‌های ربانی را با ذوق لطیف و كلام دلپذیر استادانه‌ی خود درمی‌آمیخت و از آن میان شاهكارهای بی‌بدیل خود را به‌صورت غزل‌های عالی به‌وجود می‌آورد.
او بهترین غزل‌های مولوی، كمال، سعدی، همام، اوحدی و خواجو، و یا بهترین بیت‌های آنان را مورد استقبال و جواب‌گویی قرار داده‌است. كلام او در همه‌ی موارد منتخب و برگزیده، و مزین به انواع نزیین‌های مطبوع و مقرون به ذوق و شامل كلماتی‌ست كه هریك با حساب دقیق، انتخاب و به‌جای خود گذارده شده‌است.
تأثر حافظ از شیوه‌ی خواجو، مخصوصاً از غزل‌های «بدایع‌الجمال»، یعنی بخش دوم دیوان خواجو بسیار شدید است، و در بسیاری از موردها، واژه‌ها و مصراع‌ها و بیت‌های خواجو را نیز به وام گرفته‌ و با اندك تغییری در غزل‌های خود آورده‌است و این غیراز استقبال‌های متعددی‌ است كه حافظ از خواجو كرده‌است.
در میان شاعرانی كه حافظ از آن‌ها استقبال كرده‌ و یا تأثیر پذیرفته‌است، بعداز خواجو، سلمان را باید نام برد.
علت این تأثیر شدید آن است كه سلمان ساوجی هم مانند خواجو، از معاصران حافظ و از جمله‌ مشاهیری بود كه شاعر شیراز، اشعارش را سرمشق كار خود قرار داد. پاسخ‌‌ها و استقبال‌های حافظ از سعدی و مولوی و دیگر شاعران استاد پیش‌از خود، كم نیست، اما دیوان او به‌قدری از بیت‌های بلند و غزل‌های عالی و مضمون‌های نو پر است كه این تقلیدها و تأثرها در میان آن‌ها كم و ناچیز می‌نماید.

علاوه براین علو مرتبه‌ی او در تفكرهای عالی حكمی و عرفانی و قدرتی كه در بیان آن‌ها به فصیح‌ترین و خوش‌آهنگ‌ترین عبارت‌ها داشته، وی را با همه‌ی این تأثیرپذیری‌ها، در فوق بسیاری از شاعران گذشته قرار داده و دیوانش را مقبول خاص و عام ساخته‌است.
این نكته را نباید فراموش كرد كه عهد حافظ با آخرین مرحله‌ی تحول زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ اسلامی ایران مصادف بود و از این‌روی زبان و اندیشه‌ی او در مقام مقایسه با استادان پیش‌از وی به ما نزدیك‌تر و دل‌های ما با آن مأنوس‌تر است و به این سبب است كه ما حافظ را زیادتر از شاعران خراسات و عراق درك‌ می‌كنیم و سخن او را بیشتر می‌پسندیم.
از اختصاص‌های كلام حافظ آن است كه او معنی‌های دقیق عرفانی و حكمی و حاصل تخیل‌های لطیف و تفكرهای دقیق خود را در موجزترین كلام و روشن‌ترین و صحیح‌ترین آن‌ها بیان كرده‌است. او در هر بیت و گاه در هر مصراع، نكته‌ای دقیق دارد كه از آن به «مضمون» تعبیر می‌كنیم. این شیوه‌ی سخنوری را ، كه البته در شعر فارسی تازه نبود، حافظ تكمیل‌كننده و درآورنده‌ی آن به پسندیده‌ترین وجه و مطبوع‌ترین صورت است و بعد از او شاعران در پیروی از شیوه‌ی او در آفرینش “نكته”های دقیق و ایراد “مضمون”های باریك و گنجاندن آن‌ها در موجزترین عبارت‌ها، كه از یك بیت گاه از یك مصراع تجاوز نكند مبالغه نمودند و همین شیوه است كه رفته رفته به شیوع سبك معرف به “هندی” منجر گردید. نكته‌ی دیگر در بیان اختصاص‌های شعر حافظ، توجه خاص او است به ایراد صنعت‌های مختلف لفظی و معنوی در بیت‌های خود به نحوی كه كمتر بیتی از شعرهای او را می‌توان خالی از نقش و نگار صنایع یافت، اما نیرومندی او در استخدام الفاظ و چیره دستی‌اش در به كار بردن صنعت‌ها به حدی است كه “صنعت” در “سهولت” سخن او اثری ندارد، تا بدان جا كه خواننده، در بادی امر متوجه مصنوع بودن سخن حافظ نمی‌شود.
(با این همه، بلندترین و باشكوه‌ترین مضمون شعر حافظ را باید در مبارزه با تزویر و ریاكاری و كاربرد مفهوم رندی او دانست كه به شعر و اندیشه‌ی او جایگاهی ویژه می‌دهد.)
حافظ از جمله شاعرانی است كه در ایام حیات خود شهرت یافت و به سرعت در دورترین شهرهای ایران و حتی در میان پارسی‌گویان كشورهای دیگر مقبول سخن‌شناسان گردید و خود نیز بر این امر وقوف داشت.
اندیشه‌ی جهان شمول و انسان دوستانه‌ی خواجه به او شهرتی جهانی داده است تا بدان جاكه بسیاری از بزرگان اندیشه و تفكر و شعر جهان، تحت تأثیر او به آفرینش آثاری مانا دست زدند كه از میان آنان می‌توان به دو اندیشمند بزرگ شرق و غرب.، یعنی یوهان ولفگانگ گوته (آلمانی) و رابیندرانات تاگور (هندی) اشاره كرد.
دیوان كلیات حافظ مركب است از پنج قصیده و غزل‌ها و مثنوی كوتاهی معروف به “آهوی وحشی” و “ساقی‌نامه” و قطعه‌ها و رباعی‌ها.
نخستین جامع دیوان حافظ، محمد گلندام است و بنا بر تصریح او، خود حافظ به جمع‌آوری غزل‌های خویش رغبتی نشان نمی‌داد. ظاهراً حافظ، صوفی خانقاه‌نشین نبود و با آن كه مشرب عرفان داشت، در حقیقت از زمره‌ی عالمان عصر و مخصوصاً در شمار عالمان علوم شرعی بود و هیچ‌گاه به تشكیل مجلس درس نپرداخت، بلكه از راه وظیفه‌ی دیوانی ارتزاق می‌نمود و گاه نیز به مدح پادشاهان در قصیده‌ها و غزل‌ها و قطعه‌های خود همت می‌گماشت و از صله‌ها و جایزه‌هایی كه به دست می‌آورد، برخوردار می‌شد.
از این میان، دوران شیخ ابواسحق اینجو (مقتول به سال 758 ه.ق.) عهد بارورتری برای حافظ بود و به همین سبب افول ستاره‌ی اقبال این پادشاه، شاعر را آزرده خاطر ساخت، چنان كه چند بار از واقعه‌ی او اظهار تأسف كرد. از جمله در غزلی با مطلع زیر:
یاد باد آن كه سر كوی توام منزل بود
دیده را روشنی از خاك درت حاصل بود
تا به این بیت می‌رسیم كه به این موضوع اشاره می‌كند:
راستی خاتم فیروزه‌ی بواسحاقی
خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود
و طبعاً با چنین ارادتی كه به شیخ داشت، نمی‌توانست قاتل او را به دیده‌ی محنت بنگرد، خاصه كه آن قاتل، یعنی امیر مبارزالدین محمدبن‌مظفر، (كه به قتل شیخ جانشین او شد و سلسله‌ی آل‌مظفر را بنیانگذاری كرد). مردی درشت‌خوی و ریاكار و محتسب‌ پیشه بود وشاعرآزاده ی ماچند جای از شعرهای خود، رفتار او را به تعرض و یا به تصریح به باد انتقاد گرفته است، به ویژه در بیت:
محتسب شیخ شد و فسق خود از یاد ببرد
قصه‌ی ماست كه بر هر سر بازار بماند
از دیوان حافظ به سبب شهرت و رواج بسیار آن نسخه‌های فراوان در دست است كه اغلب در معرض دستبرد ناسخان و متذوقان قرار گرفته درباره‌ی بسیاری از بیت‌های حافظ به سبب اشتمال آن‌ها بر مضمون‌ها دقیق، میان اهل ادب تفسیرهای خاص رایج است.
از مشهورترین شرح‌های دیوان حافظ، شرح سودی (متوفی در حدود 1000 ه.ق.) به تركی و شرح مصطفی بن‌شعبان متخلص به سروری (م 969 ه.ق.) و شمعی (م حدود 1000 ه.ق.) و از متأخرین، شرح دكتر حسینعلی هروی و حافظ‌ نامه بها‌ءالدین خرمشاهی و ..‌. را می‌توان نام برد.
از آن چه كه انحصاراً درباره‌ی دیوان حافظ قابل توجه است، موضوع رواج تفأل بدان است.
“فال گرفتن” از دیوان حافظ سنتی تازه نیست بلكه از دیرباز در میان آشنایان شعر او اعم از فارسی‌زبانان و غیر آنان متداول بوده است و چون در هر غزلی از دیوان حافظ می‌توان به هر تأویل و توجیه بیتی را حسب حال تفأل كننده یافت، بدین سبب سراینده‌ی دیوان را “لسان‌الغیب” لقب داده‌اند.
حاج خلیفه در كشف‌الظنون، از چند رساله كه در قرن دهم و پیش از آن درباره‌ی تفأل در دیوان حافظ نوشته شده، یاد كرده است.

نوشته شده توسط :فراز توکلی شیراجی
دوشنبه 10 فروردین 1388-08:35 ب.ظ
نظرات() 

Cialis generic
جمعه 16 آذر 1397 06:51 ق.ظ

Truly lots of valuable tips.
where to buy cialis in ontario tadalafil 20mg buying cialis overnight cialis kaufen cialis prezzo in linea basso price cialis wal mart pharmacy we like it cialis soft gel cialis 20mg look here cialis cheap canada cialis 10mg prix pharmaci
buy cialis usa
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:41 ق.ظ

Cheers, I enjoy this!
tarif cialis france only here cialis pills order a sample of cialis canadian cialis preis cialis 20mg schweiz dose size of cialis cialis taglich cialis 5 mg para diabeticos 5 mg cialis coupon printable when will generic cialis be available
Cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:34 ب.ظ

This is nicely said. .
generic for cialis where cheapest cialis we like it cialis price cialis pills in singapore venta cialis en espaa non 5 mg cialis generici cialis for bph cialis 20 mg cut in half cialis 5mg billiger cialis 20 mg cut in half
buy cheap cialis no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:33 ق.ظ

Whoa tons of amazing advice.
order cialis from india dosagem ideal cialis buying cialis on internet cialis per paypa ou acheter du cialis pas cher when can i take another cialis legalidad de comprar cialis wow cialis 20 cialis in sconto callus
buy tadalafil online
سه شنبه 13 آذر 1397 04:28 ب.ظ

With thanks, A lot of tips!

cialis 5 mg scheda tecnica prezzo cialis a buon mercato cialis prices generic cialis at walmart how much does a cialis cost canada discount drugs cialis what is cialis cialis professional yohimbe cialis 20 mg best price cialis for bph
buy generic cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 05:07 ق.ظ

Very good material. Thank you.
generic cialis pill online cialis generico if a woman takes a mans cialis cialis y deporte how does cialis work we use it cialis online store cost of cialis per pill get cheap cialis acheter du cialis a geneve cialis canadian drugs
buy tadalafil
دوشنبه 12 آذر 1397 05:01 ب.ظ

With thanks! I enjoy this.
low cost cialis 20mg cialis 30 day trial coupon cialis rckenschmerzen cialis price in bangalore cialis 05 only best offers 100mg cialis generic cialis in vietnam when can i take another cialis cialis 100mg suppliers click now buy cialis brand
buy cialis online safely
دوشنبه 12 آذر 1397 04:50 ق.ظ

Great advice. Thanks!
generic cialis tadalafil enter site natural cialis cheap cialis side effects for cialis comprar cialis 10 espa241a cialis price thailand only best offers 100mg cialis cialis from canada cialis great britain cialis 50 mg soft tab
buy cialis online best price
یکشنبه 11 آذر 1397 04:26 ب.ظ

With thanks, Lots of information!

only now cialis 20 mg cialis 5 mg funziona cialis dosage amounts viagra cialis levitra cialis herbs cialis prices cialis for sale cialis purchasing cialis 5 mg funziona generic low dose cialis
Cialis generic
یکشنبه 11 آذر 1397 04:27 ق.ظ

Lovely info. Many thanks.
purchase once a day cialis how much does a cialis cost usa cialis online cialis pills in singapore cialis dosage recommendations cialis therapie low cost cialis 20mg prices on cialis 10 mg cialis coupon brand cialis generic
buy tadalafil online
شنبه 10 آذر 1397 05:01 ب.ظ

Thank you! Very good stuff!
buy generic cialis dose size of cialis cialis without a doctor's prescription only now cialis for sale in us cialis side effects dangers rezeptfrei cialis apotheke tesco price cialis compare prices cialis uk cialis savings card cialis diario compra
Online cialis
جمعه 9 آذر 1397 04:48 ب.ظ

Thank you, Plenty of posts.

cialis with 2 days delivery cialis 200 dollar savings card cialis generico postepay prices for cialis 50mg click now buy cialis brand cialis prices cialis online cialis en mexico precio cialis bula non 5 mg cialis generici
Buy generic cialis
جمعه 9 آذر 1397 05:02 ق.ظ

Appreciate it, A good amount of data!

we like it cialis soft gel enter site natural cialis cialis dose 30mg tesco price cialis tarif cialis france cialis generico postepay comprar cialis 10 espa241a cialis wir preise weblink price cialis when will generic cialis be available
buy cialis online safely
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:41 ب.ظ

Really loads of terrific material.
purchasing cialis on the internet tarif cialis france buy cialis cheap 10 mg cialis pills safe site to buy cialis online cialis coupons no prescription cialis cheap link for you cialis price cialis 100 mg 30 tablet can i take cialis and ecstasy
Cialis generic
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:49 ق.ظ

Superb tips. Many thanks!
cialis en mexico precio cialis et insomni cialis cost cialis 5 mg para diabeticos buy cialis sample pack generic cialis pill online buy online cialis 5mg cialis prezzo di mercato cialis usa cost cialis dosage recommendations
buy tadalafil no prescription
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:59 ب.ظ

You revealed this superbly!
cialis kaufen cialis purchasing cialis 5 mg scheda tecnica cialis side effects dangers buy cialis cheap 10 mg cilas cialis efficacit cialis cipla best buy canada discount drugs cialis cialis generique
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 05:13 ق.ظ

This is nicely expressed! .
cialis authentique suisse cialis canada on line online prescriptions cialis viagra vs cialis vs levitra cialis cuantos mg hay prices for cialis 50mg acquistare cialis internet brand cialis generic cialis 5 mg funziona cialis from canada
buy 10 mg levitra
جمعه 20 مهر 1397 08:28 ق.ظ

Amazing lots of wonderful advice!
levitra 20 mg cheap 20mg levitra buy levitra buy levitra 10mg buy levitra buy levitra 10mg levitra 20 mg buy levitra 20 mg buy levitra levitra 20mg
buy tadalafil no prescription
سه شنبه 10 مهر 1397 07:04 ب.ظ

Cheers. Great stuff.
generic cialis free generic cialis we choice free trial of cialis cialis daily cialis name brand cheap cialis soft tabs for sale acheter cialis kamagra generic cialis 20mg uk we like it cialis price cialis for bph
trust pharmacy canada reviews
یکشنبه 1 مهر 1397 01:19 ق.ظ

Nicely put. Regards.
canadian drug canada medication pharmacy canadian drugs canadian online pharmacy online pharmacies most reliable canadian online pharmacies canadian medications pharmacy canadian pharcharmy online24 buy viagrow drugstore online
http://cialisbuys.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 10:36 ب.ظ

Lovely content, Thanks a lot!
buy generic cialis venta cialis en espaa cialis free trial precios cialis peru cialis wir preise cialis daily reviews trusted tabled cialis softabs cost of cialis per pill cialis price thailand cialis 30 day sample
http://viagraky.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 02:14 ب.ظ

Thank you! I enjoy this!
acheter du cialis a geneve cialis for sale generic cialis pill online cialis 10mg prix pharmaci india cialis 100mg cost only best offers 100mg cialis cialis savings card generic cialis review uk buy cialis online nz rx cialis para comprar
canadianpharmacytousa.com
چهارشنبه 14 شهریور 1397 05:07 ق.ظ

Thanks. Ample stuff.

prescriptions from canada without canada pharmacies account canadian pharmaceuticals stocks pharmacy canada reviews canadian cialis canadian online pharmacies reviews are canadian online pharmacies safe pharmacy times pharmacy onesource how safe are canadian online pharmacies
http://buycialisonla.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 09:13 ق.ظ

Tips certainly applied!.
buy original viagra online viagra online doctor how to get viagra cheap buy cheap viagra generic online usa online pharmacy buy viagra locally cheap generic viagra buy viagra cheap uk viagra pharmacy viagra buy price viagra
how to buy cheap viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:49 ق.ظ

This is nicely expressed! .
viagra pharmacy online viagra buy viagra best place to buy online viagra where can i purchase viagra online online buy viagra online pharmacy online buy generic viagra without prescription canadian viagra online get viagra buy viagra with paypal where can i buy sildenafil online
Cialis online
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:31 ب.ظ

Nicely put, With thanks!
cialis kaufen wo we use it cialis online store tadalafil 20 mg cialis daily dose generic weblink price cialis buy name brand cialis on line cialis daily cialis 5 mg schweiz cost of cialis per pill how does cialis work
Buy cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 08:30 ق.ظ

Thanks a lot! I value it.
cialis savings card canadian drugs generic cialis cialis australian price tarif cialis france cialis 20 mg effectiveness cialis flussig generic cialis at walmart brand cialis generic cialis pills price each il cialis quanto costa
Cialis generic
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 09:09 ق.ظ

You said it nicely..
cialis 50 mg soft tab cialis generic availability low dose cialis blood pressure the best choice cialis woman calis buy cialis sample pack cialis generico en mexico acheter cialis kamagra tadalafil tablets cialis online deutschland
Viagra canada
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 05:12 ب.ظ

You definitely made the point.
sildenafil usa order online pharmacy cheap viagra tablets buy female viagra uk viagra from usa pharmacy viagra pharmacy buy herbal viagra online viagra pharmacy levitra buy viagra online cheap how can i get viagra uk
Cialis canada
شنبه 18 فروردین 1397 07:58 ق.ظ

You made your stand extremely well.!
estudios de cialis genricos cialis billig cialis reviews what is cialis order a sample of cialis cheap cialis price cialis best only now cialis for sale in us cheap cialis cialis patentablauf in deutschland
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر






نمایش نظرات 1 تا 30