تبلیغات
سایت تخصصی شعر«شعر کهن و شعر نو» - زن در آثار عطار نیشابوری
درباره وبلاگ

آرشیو

آخرین پستها

پیوندها

نویسندگان

نظرسنجی

آمار وبلاگ

Admin Logo
themebox

زن در آثار عطار نیشابوری

عطار عارفی است كه در زمین می‏زید و عاشقی است كه با تجربه‏های ملموس دنیای مادی و چشیدن عشق زمینی قصد پل زدن و رسیدن به عالم بالا را دارد. چهره اش در اعماق تاریخ گم شده است. آن ناپیدای پیدایی است كه ذكرش همه جا هست و خود در میان نیست.

 فرید الدین محمد عطار متولد كدكن نیشابور است و مدفون در همانجا. تاریخ تولد و وفاتش در هاله مبهمی از قصه ها و افسانه ها پیچیده شده است. زندگی او را در طول قرن ششم رقم زده‏اند و تاریخ وفاتش را با حمله مغولان به نیشابور یكی دانسته‏اند؛ و وفات نه، كه شهادتش را، كه به روایت تذكره‏ها به دست مغولان كشته شده است. او وارث گنجینه های شعر سنایی و مولاناست. قلمش را در هر دو عرصه نظم و نثر دوانده است و شیفتگی اش را به زندگی زهاد و عباد با آثار عرفانیش نمایانده است. در عرصه نثر تذكرة‏الاولیاء را نوشت و دفتر زندگی صد عارف را با قلم شیرینش نگاشت. وی مجموعه منظومه‏هایش را در دو مثلث شمرده است: مثلث اول، الهی نامه و اسرار نامه و مقامات طیور (منطق الطیر) و مثلث دوم، مصیبت نامه، مختارنامه و دیوان.[1] دیوان عطار شامل مجموعه غزلیات، قصاید و ترجیعات اوست و مختارنامه حاوی رباعیات وی می‏باشد. بجز اسرارنامه سه مثنوی الهی نامه، مصیبت نامه و منطق الطیر دارای روایت داستانی واحدی است كه با مجموعه حكایات و تمثیل های فراوان آراسته شده است.

طرح كلی الهی نامه یا خسرونامه عبارتست از مناظره خلیفه‏ای  با شش پسر خود كه هر یك آرزو و خواهشی در دل دارد. پسر نخست طالب رسیدن به دختر شاه پریان است، دومی می‏خواهد جادوگری بیاموزد، سومین در جستجوی جام جم است. چهارمین آرزو دارد چشمه آب حیات را بیابد. پنجمین انگشتر حضرت سلیمان را می‏جوید و ششمین در اندیشه دست یافتن به علم كیمیاست.[2]

مشهورترین و عمیق ترین مثنوی عطار منطق الطیر اوست كه در آن ضمن ذكر اجتماع مرغان و سؤال و جوابی كه بین آنها و هدهد پیش می‏آید، عطار از مقامات تَبَتُّل[3]تا فنا و از سلوك و سیر الی الله و از هفت وادی و به تعبیر مولوی هفت شهر عشق سخن گفته است.[4]

منطق الطیر عطار یكی از برجسته ترین آثار عرفانی در ادبیات جهان است و شاید بعد از مثنوی شریف جلال الدین مولوی هیچ اثری در ادبیات منظوم عرفانی در جهان اسلامی به پای این منظومه نرسد و آن توصیفی است از سفر مرغان به سوی سیمرغ و ماجراهایی كه در این راه بر ایشان گذشته و دشواری های راه ایشان و انصراف بعضی از ایشان و هلاك شدن گروهی و سرانجام، رسیدن «سی مرغ» از آن جمع انبوه به زیارت «سیمرغ». در این منظومه لطیف ترین بیان ممكن از رابطه حق و خلق و دشواری های راه سلوك عرضه شده است.[5]

مصیبت نامه هم از برجسته ترین آثار عطار است. شاید پس از منطق الطیر مهم ترین منظومه او باشد و به لحاظ پختگی فكر و تنوع اندیشه‏ها در كمال اهمیت است و ظاهراً به لحاظ تاریخی آخرین منظومه عطار بشمار می‏آید.[6] این منظومه مفصل ترین منظومه عطار نیز هست. مصیبت نامه داستان سیری است روحانی كه در آن از روح به سالك فكرت تعبیر شده است. این سالك به راهنمایی پیر به سیر آفاق و انفس می‏پردازد و سلوك خود را از عالم غیب آغاز می‏كند. نخست نزد جبرئیل می‏رود. سپس نزد ملائكه مقرب و حَمَلة عرش و آسمانها و عناصر اربعه و كوه و جماد و نبات و وحوش و طیور و جن و انس می‏رود و ماجرای خود را بیان می‏كند، اما هر بار نومید به نزد پیر باز می‏گردد. پس از آن سالك فكرت سلوك خود را در مرتبه انبیاء ادامه می‏دهد و مشكل خویش را نزد حضرت آدم، نوح، ابراهیم، موسی، داود، عیسی و حضرت محمد(ص) می‏برد. حضرت محمد(ص) اسرار فقر را به او می‏آموزد و او را به طی مراحل سیر انفس یعنی پنج وادی حس، خیال، عقل، دل و جان دلالت می‏كند. بدین ترتیب طی مراحل آفاقی و انفسی سالك فكرت به پایان می‏رسد.[7]

اسرارنامه كوتاهترین منظومه عطار است. مشتمل بر 98 حكایت كه در 22 مقاله بیان شده است. در این منظومه عطار بر خلاف سایر مثنوی هایش حكایت های كوتاه فرعی را در ضمن یك حكایت جامع نیاورده بلكه آنها را به صورت مقاله ها و خطابه های جداگانه تنظیم كرده است كه هر یك شامل حكایتها و تمثیل‏هایی است و از این نظر بی شباهت به حدیقة الحقیقه سنایی و مخزن الاسرار نظامی نیست.[8]

در اینجا مجالی فراهم آمده است تا به زن و جایگاه او در زمانه عطار بپردازیم و ببینیم دیدگاه این شیخ روشنفكر قرن ششم در مورد زنان چه بوده است و در مجموعه آثارش به كدام دسته از زنان توجه بیشتری داشته و تعبیر او از زن و هویت انسانی و نقش او در جامعه چگونه بوده است.

«عطار به احتمال قوی همسر و فرزندانی داشته، اما اسناد مستقیم زندگی او در این باره اطلاع روشنی به دست نمی‏دهد.»[9] بدیهی است كه عطار با التفاتی كه به چهره های برتر زنان تاریخ ایران و اسلام و عرفان نشان می‏دهد هویت انسانی ـ اجتماعی زن را كاملاً پذیرفته است.

زنان آثار عطار، رسالت های چندگانه‏ای را ایفا می‏كنند. زن در نقش همسر، زن در نقش مادر، زن مظهر عشق و دلدادگی، زن مظهر پارسایی و توكل، زن مظهر زهد و پرهیزكاری و زن مظهر خردمندی.

جدول زیر نام چهره های شاخص زنان و شماره تعداد حكایاتی را كه نام آنها در آن ذكر شده نشان می‏دهد.

 

 

زین‏العرب
 ام هانی
 زبیده
 عایشه
 فاطمه
 حوا
 مریم
 رابعه عدویه
 زلیخا
 لیلی
 نام اثر
 
-
 -
 -
 1
 -
 -
 1
 5
 1
 3
 منطق الطیر
 
1
 -
 2
 1
 2
 1
 -
 2
 2
 10
 الهی نامه
 
-
 1
 -
 1
 3
 -
 -
 2
 3
 14
 مصیبت نامه
 
-
 -
 -
 -
 -
 -
 1
 -
 1
 -
 اسرار نامه
 

 

همانگونه كه ملاحظه می‏كنید حكایات مربوط به لیلی 27 مورد، رابعه عدویه 9 مورد، زلیخا 6 مورد، فاطمه(س) 5 مورد، مریم و زبیده و حوا و ام هانی و زین‏العرب (رابعه قزداری) هم هر یك، یك یا دو حكایت را به خود اختصاص داده‏اند.

از تكرار فراوان نام لیلی و رابعه و زلیخا معلوم می شود كه دو دسته زنان عارف و عاشق مهم‏ترین گروههای زنان مورد نظر عطار هستند. لیلی و زلیخا دو سمبل اسطوره‏ای  عشق و رابعه چهره زاهدانه تقوی و پرهیزكاری.



نوشته شده توسط :فراز توکلی شیراجی
دوشنبه 10 فروردین 1388-08:45 ب.ظ
نظرات() 

Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 03:27 ب.ظ

Fine material. Kudos!
cialis free trial how does cialis work cialis taglich cialis flussig cialis 5mg prix trusted tabled cialis softabs tadalafil 20 mg cialis pills cialis dosage recommendations acquistare cialis internet
Buy cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:24 ب.ظ

Truly quite a lot of superb info!
generic cialis pro we use it cialis online store try it no rx cialis cialis dose 30mg warnings for cialis american pharmacy cialis link for you cialis price we choice free trial of cialis low dose cialis blood pressure acheter cialis kamagra
Online cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 12:52 ق.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
how to buy cialis online usa buy cialis where do you buy cialis where do you buy cialis how to buy cialis online usa we recommend cialis info pastillas cialis y alcoho cialis rezeptfrei safe dosage for cialis cialis soft tabs for sale
buy generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 08:44 ق.ظ

Kudos, I like this!
canadian drugs generic cialis callus cialis 20 mg best price cialis 50 mg soft tab 200 cialis coupon precios cialis peru cialis prezzo di mercato pastillas cialis y alcoho cialis dose 30mg india cialis 100mg cost
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 09:10 ب.ظ

Awesome forum posts, Thanks.
wow cialis tadalafil 100mg rx cialis para comprar interactions for cialis generic cialis in vietnam cialis generico lilly calis click here take cialis fast cialis online buy name brand cialis on line cialis generico in farmacia
buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 10:21 ق.ظ

You've made your stand very nicely!!
we recommend cialis info order cialis from india cialis 20mg preis cf cialis cipla best buy low dose cialis blood pressure cilas cialis kaufen bankberweisung cialis en 24 hora cialis without a doctor's prescription cialis generico lilly
buy cheap cialis no prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 10:35 ب.ظ

Truly many of good info!
cialis tadalafil online cialis canada on line cialis sicuro in linea cialis from canada cialis from canada cialis super kamagra cialis alternative free generic cialis only now cialis 20 mg cialis sans ordonnance
buy cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 09:49 ق.ظ

Regards. Valuable stuff!
cialis italia gratis cialis qualitat effetti del cialis cialis efficacit cialis price in bangalore cialis from canada generic cialis pill online price cialis per pill cialis daily reviews we recommend cialis info
buy cialis online without a prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 10:02 ب.ظ

You said it adequately.!
cialis 20mg prix en pharmacie achat cialis en europe when can i take another cialis cipla cialis online brand cialis generic discount cialis generic cialis with dapoxetine generico cialis mexico get cheap cialis if a woman takes a mans cialis
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 09:11 ق.ظ

Very good data. Cheers.
cialis generico in farmacia achat cialis en europe generic low dose cialis online cialis cialis prices precios de cialis generico cialis for daily use cialis daily new zealand viagra vs cialis cialis coupons
Buy cialis
شنبه 10 آذر 1397 10:13 ب.ظ

You actually stated this wonderfully.
low cost cialis 20mg venta de cialis canada prices on cialis 10 mg where to buy cialis in ontario wow cialis tadalafil 100mg tarif cialis france overnight cialis tadalafil cialis vs viagra cialis alternative cialis super kamagra
buy cialis usa
شنبه 10 آذر 1397 08:57 ق.ظ

Regards, Terrific information!
cialis en mexico precio walgreens price for cialis ou acheter du cialis pas cher cialis from canada cialis side effects cialis daily buy cialis cialis australian price cost of cialis cvs can i take cialis and ecstasy
buy cialis online without a prescription
جمعه 9 آذر 1397 09:42 ب.ظ

Superb material. Appreciate it.
cialis 30 day trial coupon the best site cialis tablets prices for cialis 50mg prix cialis once a da cialis italia gratis cialis online holland cialis 10mg prix pharmaci generic cialis with dapoxetine acquisto online cialis cialis daily dose generic
buy generic cialis online
جمعه 9 آذر 1397 09:46 ق.ظ

Cheers, I value this!
cialis en mexico precio low cost cialis 20mg cialis baratos compran uk prescription doctor cialis venta cialis en espaa we choice cialis uk cialis official site generic cialis at walmart acquisto online cialis purchasing cialis on the internet
buy cialis online without a prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 10:45 ب.ظ

Awesome info. Regards.
cialis 10 doctissimo generic cialis buy cialis cheap 10 mg cialis dosage recommendations wow cialis 20 cialis generic tadalafil buy cialis for sale south africa tadalafil 5mg wow cialis 20 cialis generika
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 11:18 ق.ظ

Kudos, Numerous content.

where to buy cialis in ontario buy cialis cheap 10 mg tadalafil tablets generic cialis pill online costo in farmacia cialis cialis for daily use cialis venta a domicilio cialis preise schweiz generic cialis at the pharmacy cialis price thailand
buy tadalafil pills
چهارشنبه 7 آذر 1397 10:38 ب.ظ

Good write ups, Thanks.
cialis sale online prices for cialis 50mg cialis 5 mg para diabeticos wow look it cialis mexico cialis without a doctor's prescription cialis et insomni generic cialis 20mg uk sublingual cialis online click here take cialis cialis sale online
buy generic cialis pills
چهارشنبه 7 آذر 1397 10:41 ق.ظ

Fine facts. Cheers!
i recommend cialis generico cialis mit grapefruitsaft safe site to buy cialis online cialis mit grapefruitsaft we recommend cheapest cialis cialis generico in farmacia cialis coupons printable 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis 20 mg effectiveness side effects for cialis
buy cheap cialis coupon
دوشنبه 9 مهر 1397 04:31 ب.ظ

Kudos! Quite a lot of data.

cialis 5mg billiger cialis generico cialis dosage cialis lowest price tadalafil generic cuanto cuesta cialis yaho buy cheap cialis in uk low dose cialis blood pressure buy cheap cialis in uk pastillas cialis y alcoho
canadian prescriptions online serc 24 mg
یکشنبه 1 مهر 1397 02:45 ب.ظ

Cheers, An abundance of facts!

buy viagrow pro canadian pharmacy cialis canadian pharmaceuticals pharmacy times drugstore online shopping online pharmacy trusted pharmacy canada scam north west pharmacy canada canadian pharmaceuticals reviews canada vagra
cialisees.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 03:17 ب.ظ

Appreciate it, Plenty of data!

estudios de cialis genricos opinioni cialis generico click here take cialis buy cialis cheap 10 mg tadalafil 20 mg cialis authentique suisse ou trouver cialis sur le net non 5 mg cialis generici only now cialis for sale in us callus
cialisyoues.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:24 ب.ظ

Seriously many of wonderful advice.
cuanto cuesta cialis yaho cialis uk buy brand cialis cheap legalidad de comprar cialis cialis prices in england viagra vs cialis cialis tablets australia cialis preise schweiz generic cialis tadalafil cialis professional from usa
Viagra 20 mg
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 03:48 ق.ظ

You actually said that terrifically!
viagra pharmacy online viagra buy viagra pfizer viagra buying viagra without a prescription buy viagra on line online pharmacy sildenafil buy viagra in china how can i buy viagra buy cheap viagra pills online buy viagra cheapest buy viagra online usa
Cialis pills
یکشنبه 19 فروردین 1397 03:11 ق.ظ

Information certainly applied.!
cheap cialis cialis kaufen bankberweisung cialis 5 mg para diabeticos buy cialis cialis 20 mg cost viagra vs cialis buying brand cialis online we like it cialis price interactions for cialis walgreens price for cialis
Cialis prices
جمعه 3 فروردین 1397 06:26 ق.ظ

You said it very well.!
venta de cialis canada cialis from canada cialis daily cialis efficacit cialis 30 day trial coupon best generic drugs cialis generic cialis 20mg uk tarif cialis france cialis vs viagra we recommend cialis best buy
Daniella
پنجشنبه 16 آذر 1396 09:02 ب.ظ
Hi, I do believe this is an excellent website.
I stumbledupon it ;) I may come back yet again since i have book-marked it.

Money and freedom is the best way to change, may you be rich and continue to guide other
people.
How do you treat a sore Achilles tendon?
دوشنبه 27 شهریور 1396 08:53 ق.ظ
Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wished to say that I
have truly enjoyed surfing around your blog posts.

After all I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر